Co to jest oud? Wszystko, co warto wiedzieć o jednym z najcenniejszych składników perfum
Oud od wieków fascynuje miłośników perfum na całym świecie. Dla jednych pachnie luksusem i orientem, dla innych jest trudnym, intensywnym aromatem, którego nie da się pomylić z żadnym innym. Dlaczego drewno agarowe osiąga tak wysokie ceny? Jak powstaje i czy wszystkie perfumy z oudem zawierają naturalny składnik? Odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania.
Czym właściwie jest oud?
Oud, nazywany również drewnem agarowym (ang. agarwood), to żywiczne drewno powstające w niektórych gatunkach drzew z rodzaju Aquilaria oraz Gyrinops. Naturalnie rosną one głównie w Azji Południowo-Wschodniej – między innymi w Indiach, Bangladeszu, Tajlandii, Wietnamie, Malezji i Indonezji.
Co ciekawe, zdrowe drzewo nie produkuje oudu. Powstaje on dopiero wtedy, gdy drzewo zostanie uszkodzone i zareaguje na infekcję wywołaną przez określone grzyby lub inne czynniki środowiskowe. W odpowiedzi roślina zaczyna wytwarzać ciemną, aromatyczną żywicę, która stopniowo impregnuje drewno.
To właśnie ta żywica jest źródłem charakterystycznego zapachu.
Dlaczego oud jest tak drogi?
Naturalny oud należy do najdroższych surowców wykorzystywanych w perfumiarstwie.
Powodów jest kilka:
- tylko niewielki odsetek drzew naturalnie wytwarza żywicę,
- proces jej powstawania trwa wiele lat,
- pozyskiwanie olejku jest bardzo pracochłonne,
- z dużej ilości drewna otrzymuje się stosunkowo niewiele olejku eterycznego,
- wysokiej jakości agarwood jest poszukiwany zarówno przez przemysł perfumeryjny, jak i rynek kadzideł.
Najwyższej klasy olejek oud może osiągać ceny liczone w tysiącach euro za kilogram.
Jak pachnie oud?
Nie istnieje jeden zapach oudu.
Jego aromat zależy od:
- gatunku drzewa,
- miejsca pochodzenia,
- wieku drewna,
- rodzaju infekcji,
- sposobu destylacji.
Najczęściej można wyczuć nuty:
- drewna,
- skóry,
- żywicy,
- dymu,
- ziemi,
- przypraw,
- balsamów,
- delikatnej słodyczy,
- czasem akcenty przypominające czekoladę, tytoń lub suszone owoce.
Naturalny oud jest niezwykle złożony – jego zapach rozwija się przez wiele godzin.
Co sprawia, że oud pachnie?
Badania chemiczne pokazują, że charakterystyczny aromat wynika z obecności setek związków lotnych.
Najważniejsze z nich to:
- seskwiterpeny,
- pochodne chromonów (2-(2-fenyloetylo)chromony),
- alkohole aromatyczne,
- ketony,
- związki fenolowe.
To właśnie różne proporcje tych substancji powodują, że dwa olejki oud mogą pachnieć zupełnie inaczej.
Czy perfumy z oudem zawsze zawierają naturalny oud?
Nie.
Współczesne perfumy bardzo często wykorzystują:
- naturalny olejek oud,
- molekuły syntetyczne odtwarzające jego zapach,
- mieszanki obu rozwiązań.
Powód jest prosty – naturalny oud jest bardzo kosztowny i trudno dostępny. Dodatkowo jego zapach może różnić się między partiami.
Nowoczesne molekuły zapachowe pozwalają perfumiarzom uzyskać powtarzalny efekt oraz utrzymać rozsądną cenę perfum.
Nie oznacza to jednak gorszej jakości. Wiele cenionych kompozycji wykorzystuje syntetyczne akordy oudu, tworząc bardzo realistyczny efekt.
Czy oud jest trwały?
Tak. Oud należy do składników bazowych perfum.
Oznacza to, że:
- odparowuje bardzo powoli,
- utrzymuje się na skórze przez wiele godzin,
- pozostaje na ubraniach nawet przez kilka dni,
- wzmacnia trwałość całej kompozycji.
To jeden z powodów, dla których perfumy arabskie słyną z wyjątkowej trwałości.
Czy każdy lubi zapach oudu?
Nie.
Podobnie jak w przypadku whisky, kawy speciality czy serów dojrzewających, oud jest zapachem wymagającym.
Osoby rozpoczynające przygodę z perfumami często wybierają kompozycje, w których oud został połączony z:
- wanilią,
- różą,
- szafranem,
- maliną,
- bursztynem,
- piżmem.
Dzięki temu staje się łagodniejszy i bardziej przystępny.
Czy pozyskiwanie oudu jest ekologiczne?
Ze względu na ogromne zainteresowanie drewnem agarowym wiele gatunków drzew z rodzaju Aquilaria zostało objętych ochroną i znajduje się pod kontrolą Konwencji CITES.
Obecnie coraz więcej producentów korzysta z plantacji, na których drzewa są sztucznie inokulowane, aby pobudzić naturalne wytwarzanie żywicy. Pozwala to ograniczyć presję na dzikie populacje.
Kupując perfumy renomowanych producentów, wspierasz rynek korzystający z legalnych źródeł surowców.
Fakty i mity o oudzie
Mit: Oud to zwykły olejek z drewna.
Fakt: Zapach pochodzi głównie z żywicy wytwarzanej przez drzewo jako reakcja obronna.
Mit: Wszystkie perfumy z oudem pachną tak samo.
Fakt: Profil zapachowy zależy od gatunku drzewa, pochodzenia, procesu destylacji i kompozycji perfum.
Mit: Naturalny oud zawsze jest lepszy.
Fakt: Wysokiej jakości syntetyczne akordy mogą bardzo wiernie odwzorowywać jego charakter i zapewniać większą stabilność zapachu.
Podsumowanie
Oud nie bez powodu nazywany jest "płynnym złotem perfumiarstwa". Powstaje w wyjątkowych okolicznościach, zawiera setki aromatycznych związków chemicznych i od stuleci jest symbolem luksusu w kulturze Bliskiego Wschodu oraz Azji.
Jeśli dopiero zaczynasz poznawać świat perfum arabskich, warto sięgnąć po kompozycje, w których oud łączy się z wanilią, różą lub szafranem. Z czasem łatwiej będzie odkryć bardziej wytrawne i intensywne oblicza tego niezwykłego składnika.
